tirsdag 17. november 2009

Hensyn - til ettertanke

Tenk over 1:

Når det gjeld det å ta bilete og bruke bilete i skulen er det som lærar viktig å vere klar over at det er knytta lover og restriksjonar som omhandlar åndsverk, personvern, straffelov og opphavsrett. Dette er for mange ei heilt ny problemstilling, og somme kjenner ikkje til reglementet.

Kva med å leggje ut klassebileter på nettet? Å leggje ut bileter av klasser er ein fin måte å visualisere aktivitetar og klassefellesskapet på. Ein må berre vere klar over lovene og reglane for publisering. Sjølv om læraren er fotograf, og det er bileta hans, er det likevel knytta personvern til dei som er på bileta. Ein kan ikkje utan vidare publisere bileta utan løyve eller tillatelse.

I småskulen spør ein eller sender eit svarskjema til foreldra om dei gir løyve om at læraren kan publisere bilete av elevane på internett. Foreldra har sjølvsagt lov til å svare både ja og nei, utan at læraren kan krevje noko. Men svarar dei ja, er det i allefall kjekt for læraren. Og svarar dei nei, er dette også greit. Når elevane er 15 år, og over, kan elevane bestemme sjølv om dei samtykkjer at læraren publiserer bilete av dei.

Om vi tenkjer oss at halve foreldregruppa til klassen til læreren svarar ja, medan halvparten svarar nei, vil dette få utslag på korleis læraren kan arbeide med foto på til dømes ekskursjonar, turar, friluftsaktivitar med meir knytta til skulen. Han kan i dei fleste tilfelle ta bilete, men ikkje laste bileta av halvparten av elevane opp på til dømes PedIT eller andre Læringsplattformar (LMS). Om foreldra av religiøse orsaker ikkje vil at læraren skal ta bilete av dei, i det heile, vil dette innskrenke moglegheitene ytterlegare.

Tenk over 2:

Kva med dette biletet?


Foto: Magnus Franklin, Creative Common Attribution 2.0 License

Gjeld personvernreglane for dette biletet også? I Åndsverklova står det i §45c at:

"Fotografi som avbilder en person, kan ikke gjengis eller vises offentlig uten samtykke av
den avbildede, unntatt når

1. avbildningen har aktuell og allmenn interesse,
2. avbildningen av personen er mindre viktig enn hovedinnholdet i bildet,
3. bildet gjengir forsamlinger, folketog i friluft eller forhold eller hendelser som har
allmenn interesse, [Kalles 17. mai paragrafen, red. anmerkning]
4. eksemplar av avbildningen på vanlig måte vises som reklame for fotografens
virksomhet og den avbildede ikke nedlegger forbud, eller
5. bildet brukes som omhandlet i § 23 første ledd tredje punktum eller § 27 andre
ledd.
Vernet gjelder i den avbildedes levetid og 15 år etter utløpet av hans dødsår"

(Åndsverkloven, 1961 §45c)

Vi ser at dette biletet frå distanse av barn som spelar fotball i friluft, kan gå under punkt 2. og 3. Biletet kjem derfor under unntaket. Særleg om personen i midten, som er dommar, er læraren sjølv. Vi ser nemlig ikkje ansikta av barna som spring rundt.

Om dette var mine elevar, ville eg forhåpentlegvis snakka med foreldra fyrst om samtykke. Likevel, ville ikkje dette biletet vere av vond art når det gjeld personvern.

Tenk over 3:

Korleis bør eit samtykkjeskjema sjå ut? Kva bør ein leggje vekt på?

Eit slikt skjema bør vere obligatorisk for ein lærar som har med elevar under 15 år å gjere. Om ein legg ut bilete hyppig frå skulesamanheng er det ikkje likegyldig kor ofte ein spør heller. Sensitive informasjon og bilete kan trenge ekstra løyve. Foreldra til elevane må også ha moglegheit til å reservere seg mot bileta. Til dette er det smart å lage svarbokser, som foreldra kan hake ut, kva dei gir eller ikkje gir løyve til. Det er også smart om skulen utarbeider retningsliner for kva publiseringa av bilete inneberer.

Om eg skulle formulert eit skjema ville eg inkludert:

Namn:
Klasse / årssteg:

Set kryss/x for svar:

____ Eg er kjend med "Retningslinene for bruk av bilete med barn" for Hufsesnuten skule.
____ Ja, eg samtykkjer.
____Nei, eg samtykkjer ikkje.

Stad / Dato: ____________ Føresette si underskrift: _____________________


(Eg har henta inspirasjon frå samtykkjeskjemaet til Eikeli skule, men endra det og skrive om sjølv).

Det finst ikkje nokon mal for korleis ein i punkt og prikke skal gå fram når det gjeld dette temaet, berre ein er klar over lovene og føreskriftene som høyrer til og bestemmer.

Det viktigaste er at DU, som lærar, er reflektert, tenkjer og tek hensyn etter beste evne :)

mandag 9. november 2009

Lyd - bruk av Audacity


I dei siste leksjonane har vi lært korleis vi kan ta opp, redigere og produsere lydfiler. Vi har då nytta oss av gratisprogrammet Audacity. Dette programmet vart lansert av Dominic Mazzoni og Roger Dannenberg i 1999, og har vore allment tilgjengeleg sidan den datoen. Sidan då har det også kome fleire oppdaterte og vidareutvikla versjonar. Den nyaste, som eg har nytta, er Audacity 1.2.6.

Lars Carlson, frå Multimediabyrån i Sverige, har laga ein rettleiingsressurs som ligg tilgjengeleg på Multimediabyrån sine heimesider (følg lenka). Eg likte spesielt godt at han hadde rettleiingsvideoar, der ein fekk sjå heile arbeidsprosessen, og lære gjennom å sjå korleis han produserte og redigerte sine prosjekt.

Det fyrste ein kan prøve seg på er å prate inn ei lydfil. Ein bør då ideelt sett ha eit headset med mikrofon, slik ein slepp alt for mange uønska lydar og sus av ymse slag. Ein bør snakke tydeleg og med ei klar stemme inn i microfonen for å få eit best mogleg resultat.

Om ein opplever at det likevel er støy i opptaket, kan ein nytte ein av Audacity sine mange effektar. Ein klikkar seg då inn på Effekt på den øvre verktylina. Der finn ein kategorien Støyfjerning. Deretter merkar ein av ein del med mykje støy, eller ein del der ein ikkje pratar til dømes, men bakgrunnslyde støyar. Så trykker ein på "lag støyprofil". Deretter merker ein av heile lydsporet, og klikkar kor mykje Audacity skal ta vekk.

Her er eit bilete av ei prosjektfil eg "mekkar" på. Eg har spelt inn fleire spor. Eg nyttar ein prosjektrate på 44KHz. Til vanlege mono-lydar trengs det berre 22KHz, men eg tenker å importere inn sample med musikk. Då er det mest ideelle 44KHz. Og om ein fyrst vel ein prosjektrate, må den vere gjennomført gjennom heile prosjektfila. Ellers byr det på problem.




I dette bilete kan vi sjå at eg har spelt inn fleire spor. Eg har nytta omhyllingskurveverktyet til å dempe eller auke lyden på einskilde element i lydspora. Derfor får einskilde delar ei svinging opp, og andre ei svinging ned. På slutten av sporet ser vi ein del med svært sterk lyd. Dette er eit innslag av brøling (i dette tilfelle). Dette er duplisert/kopiert på alle spora, for å forsterke innverknaden.

Eg har enno ikkje importert eit sample som skal vere bakgrunnsmusikken. Det er viktig at ein ikkje bryt Åndsverklova. Det er viktig å ta hensyn til opphavsrett og personvern. Det er derfor viktig å finne opphavsklarert materiale til sin eigen produksjon. Dette kan ein til dømes gjere på ccMixter. Her kan ein finne store mengder av lydar, samples og musikk som kan nyttast til ulike føremål. Ein kan til dømes nytte musikk til ein intro-jingle til eit radioprogram. Lars Carlson har i ressurslenka eg viste til over også ein introduksjonsfilm som kan vere nyttig i arbeid med å lage radioprogram.

Når ein har laga, redigert og miksa saman ei lydfil, kan ein lagre/eksportere ho til det lydformatet ein sjølv ønskjer. Dette kan vere til dømes .wav, .mp3 eller .ogg. Det mest vanlege er å eksportere til .mp3, i og med at det er det mest utbreidde lydformatet. Ein trykker då på "fil" og "eksporter som .mp3". Deretter kan ein velje mappe og namn på fila. Når ein er ferdig kan ein lytte på ho, og sjå på seg sjølv som ein aspirerande produsent.

----------------------------------------------------------------------------------
Kjeldetilvising

Audacity, nedlasting av programvare: ( URL: http://audacity.sourceforge.net/ )
Audacity, om programmet: ( URL: http://audacity.sourceforge.net/about/credits )
ccMixter, opphavsklarert musikk og samples: (URL: http://ccmixter.org/ )
Multimediabyrån, rettleiingsressurs av Lars Carlson: ( URL: http://www.multimedia.skolverket.se/Kurser/Ljud/Ljudredigering-i-Audacity/ )


lørdag 7. november 2009

Studentunderøking - til kartlegging og ettertanke

I rekneark-leksjonane har vi fått rettleiing i korleis lage Google-skjema (også kalla "forms"). Her kan ein velje mellom mange ulike typar spørsmål. Til dømes multiple choice, tekst, skala, rutenett etc.

Eg har laga ei studentundersøking for studentane ved DKL101. Her skal studentane klikke seg inn og svare på spørsmåla som er gitt. Svara bli sanka inn automatisk ettersom studentane svarar, og administrator kan sjå desse i eit samandrag eller i eit rutenett.

De kan følge denne lenka:


Om den ikkje fungerer, prøv denne:



Takk for at De deltek i denne undersøkinga!

torsdag 5. november 2009

Rekneark - ikkje berre rein verktyopplæring!

Rekneark kan brukast til så mykje. Ein kan lage magiske kvadrat, gloseprøver, quiz, diagram osv. I skulen vert reknearka, anten det er excel, google spreadsheets eller calk, ofte nytta berre for å lære om dei og å få den grunnleggjande opplæringa. Vi skal i dette bloginnlegget sjå ei skisse til korleis ein kan bruke rekneark som verkty i ein prosess for å nå nokre høgare mål. I dette tilfelle, kompetansemål.

I dette undervisingsopplegget er det meininga at elevane skal gjere undersøkingar og statistikkar, og deretter føre desse inn i eit rekneark. Dette reknearket skal presenterast for resten av klassen. Vi kan tenkje oss at det er ei gruppeoppgåve, der elevar frå ulike stadar i lokalsamfunnet (om nokon i klassen kjem frå ulike stadar frå bygda til dømes). Vi tek utgangspunkt i matematikk og naturfag etter 7. årssteg:

Mål for opplæringa er at eleven skal kunne:

- planleggje og samle inn data i samband med observasjonar, spørjeundersøkingar og eksperiment (LK06, Læreplan i matematikk, statistikk, sannsyn og kombinatorikk)

og

- foreta relevante værmålinger og presentere resultatene med og uten digitale hjelpemidler (LK06, Læreplan i naturfag, fenomener og stoffer)

Vi ser slik at dette vert eit tverrfagleg prosjekt. Innhaldet i undervisingsopplegget er at elevane skal foreta seg vêrvarslingar for lokalmiljøet sitt. Dette skal gå over ei veke. Elevane samlar inn data om kor mange grader det er. Eg har nytta lokale stadar i døme mitt; Volda, Ørsta, Folkestad og Hjartebygda.

Som sagt er det meininga at elevane skal arbeide med rekneark for å lage linjediagram til presentasjonen sin. Når dei er ferdige, skal dei presentere arbeidet for resten av klassen. Dette kan sjå slik ut:

For å sjå den "in-real-edition", kan du følgje denne linken til den publiserte fila:

Rekneark til øvingsoppgåve


fredag 16. oktober 2009

Splash-photosession with the Dream team

Posted by Picasa
Her er eit bilete eg, Øyvind og Rune tok når vi var ute på photosession på DKL-oppdrag! Vi kasta ein stor stein i ein sølepytt, og ville fange augneblinken der alt vatnet spruta. Dette synes vi at vi fekk til.

Dette fotoet er opplasta med fotoredigeringsprogrammet, Picasa, via Blogthis!-funksjonen. Eg har redigert det litt for å få fram sterkare kontrastane og skarpheita på biletet. Lukkartida er ikkje ultra-kort, så ein ser at vassdropane er i rørsle. Hovudmotivet i biletet er sentrert for å få med seg alle ringverknadane. Hovudmotivet er også i framgrunnen av biletet. Den vakre bakgrunnen med tre og planter fører til kontrastar og fargeglede.

Biletet er tatt med eit Casio 7.2 mega piksel digitalt kamera, type EX-Z77. Hadde eg hatt eit Canon spegelreflekskamera, til dømes, ville eg fått endå betre lukkartid. Trass i desse føresetnadane, synes vi alle at det var eit meget godt bilete for å vere studiefotografar.

Terningkast: 5

Motto for økta:
"Be proud of the photos you make, and the pictures you take - Viva viva hurra mej her!"


Solnedgang ved Château de Chillon!

Til dagens samling har eg og Øyvind nok ein gong tatt til på eit nytt bilete, som vi vil finne komposjonsmessige trekk ved. Biletet er tatt av Pear Biter. Biletet er tatt av ein av Sveits sine juvelar i byen Lausanne ved kysten av Genevasjøen og alpane. Slik ser det ut:

(Foto: Pear Biter - Creative Commons - Flickr)

Lyssettinga som er nytta i biletet vert danna av solstrålane som bryt gjennom skyene, og lyser ned mot sjøen og gir refleks. Dette sidelyset skin ikkje på slottet, men fører til at slottet står i eit motlys. Dette gjer slottet mørkare enn dei andre delane av biletet. Det blir på denne måten knytta ei spesiell stemning til det gåtefulle slottet.

Biletet er tatt med ei vanleg vinkling. Likevel er slottet stort, og gjer det heile ei klype majestetisk. Biletet er delt inn i ein framgrunn, mellomgrunn og bakgrunn. Alle delane av biletet er klare og med høg oppløysing. Framgrunnen er vatnet som ligg nederst i biletet. Mellomgrunnen er slottet og treet heilt til høgre. Bakgrunnen er himmelkvelvingen heilt bak.

Vi har i tidlegare vore inne på "tredjedelsregelen". Dette prinsippet er også nytta i dette biletet. Slottet er plassert i kryssinga mellom den høgre loddrette lina og den øvre vassrette. Dette fører til at det er lett for at sjåaren sine auge landar på slottet. Solstrålane går frå venstre til høgre og leier auga til sjåaren til slottet. Sjøhorisonten eller -lina er ikkje delt etter tredjedelsregelen, men i to. Men vi kan samla sjå at desse linene leier mot slottet. Vi ser på denne måten at fotografen har lukkast med å gi fokus til hovudmotivet.

Fargane i biletet er vakre og klare, medan slottet blir litt meir mørkare pga motlyset. Den guloransje bakgrunnen dannar kontrastar til det lyse og det blå. Bølgene skapar litt rørsle eller rytme, men ikkje slik det blir uro. Det er ein relativt roleg sjø. Det at lukkartida på biletet er så pass rask, har den fanga mange pikslar og augneblinken.

Alt i alt, eit nydeleg bilete, som kan godt nyttast som bakgrunnsbilete på Windows, om ein vil!

Karakter: 6

Ytterlegare kommentar: Eg har lyst ein tur til Sveits.

Motto til bilete:
"The Castle of The Friendly Ghost: Casper"

(Redigert av Kim-Daniel)


Internettkjelder:
The Sun Sets on Château de Chillon (URL: http://www.flickr.com/photos/64165252@N00/566128230 - lasta ned: 16.10.09)

torsdag 15. oktober 2009

Tango - for to?


Dette er ei lita komposisjonsmessig analyse av eit bilete. Eg og min kollega Øyvind fann det i eit bilete-essay av Boston Globe, og drøfta trekk ved biletet. Slik ser biletet ut:


(AP Photo/ Natacha Pisarenko)

Motivet på dette bilete er ein mann med hatt. Dette er også hovudmotivet. Vi har den førehandsinformasjonen at denne mannen sannsynlegvis dansar tango. Dette kjem også fram med val av antrekk og kostyme.

"Komposisjon betyr «å sette sammen ulike elementer til en helhet» og det brukes i alle kunstformer, som foto, malerier, tegning og musikk" (Wikipedia, komposisjon, URL). Fotografen kan på denne måten "setje saman" dei ulike elementa i biletet på den måten han sjølv vil. Vi skal sjå på verkty og reglar som er nytta i komposisjonen av dette biletet.


Hovudmotivet står i dette biletet fram som tydeleg og gjenkjenneleg. Vi ser klart at dette er ein person. Vi ser dette spesielt godt på grunn av lys-settinga som er nytta i å få hovudmotivet fram. Personen har sidelys på seg. Dette kan truleg vere ein spotlight som lyser på han ovanfrå og ned. Slik framstår personen på mange måtar litt mystisk og ukjend. Dette er eit godt verkemiddel. Lyssettinga gjer også at det dannar seg skyggar. Dette gir kontrastar hjå hovudmotivet. Vi ser også tydelege kontrastar mellom det svarte og grå, som gjer at hovudmotivet kjem tydeligare fram. Vi ser også at biletet vert avbalansert ved at ikkje all bakgrunnen er svart. Det at det er røyk også i biletet gjer at biletet vert balansert. Auga vert ikkje berre leia mot hovudmotivet, men også på andre stadar på biletet.


Blikkretninga til personen er vendt mot venstre. Dette kan tolkast som om han "ser seg tilbake" om vi tenkjer litt filosofisk på det. Reint praktisk ser ein bilete frå venstre til høgre, på same måte som ein les. Dette gjer at den som ser biletet vil fyrst sjå det svarte og den grå røyken, og deretter sjå hovudmotivet. Nokre vil også, som sagt, tolke at personen ser seg bak pga denne "leseretninga".


Ofte nyttar fotografar seg av "tredjedelsregelen". Då tenkjer ein seg at ein deler biletet inn i to vassrette strekar og to loddrette strekar. Dette vert også kalla "det gylne snitt", som også har matematiske røter. Det ser litt ut som at biletet er delt inn i ei eit "bondesjakk". Slik ser det ut når vi deler "Tango"-biletet inn etter denne regelen:

Vi ser at fotografen har nytta tredjedelsregelen ved at han har plassert hovudmotivet i krysningspunktet mellom høgre loddrette strek og nedre vassrette strek. Slik blir auga til den som skal sjå biletet leia mot hovudmotivet.


Alt i alt, synes både eg og Øyvind at dei komposisjonsmessige trekka kom tydelig fram i dette biletet, og at fotografen har fanga eit bra augneblink!


Vi bloggast!

Dagens motto:
"Sync it like you mean it!"



Litteraturliste:

Boston Globe (2009): Tango World Championship in Buenos Aires, Sunday Aug. 23, 2009. URL: http://www.boston.com/bigpicture/2009/10/tango.html - lasta ned: 15.10.09)
Wikipedia: Komposisjon. (URL: http://no.wikipedia.org/wiki/Komposisjon - lasta ned: 15.10.09)

mandag 12. oktober 2009

Kvitebjørn og bileteredigering

I arbeid med bileteredigering kan ein nytte seg av Picasa og Picnik. Eg gjorde dette ein måndagskveld. Klokka var åt å passere 18.00, og eg vart begeistra over korleis alt berre kan synkronisere seg sjølv og vere ledd i eit stort nettverk av programvarer og applikasjonar.

Etter å ha lest nettleksjonen i DKL tok eg fatt på arbeidet. Eg måtte finne eit motiv, eller ein modell. Plutseleg høyrte eg ei remjing utanfor glaset. I det eg trakk frå eine gardina for å sjå kva dette kunne vere, kom ein stor grasiøs og avlang hårball til syne. - Ja, dette var katten sin!

Katten måtte sjølvsagt berast når lokkematen ikkje strakk til for å få han på rett stad. For det er nettopp det knipsing av bilete handlar om: Å vere på rett stad til rett tid. I blåskumringa og med haustemperatur prøvde eg fyrst å setje han opp på bilen min. Planen var å setje han midt opp på bilen for å få eit midtstilt bilete:


Ikkje det mest midstilte biletet eg har tatt, men eg synes likevel det var eit nokså treffande bilete av ein katt som ikkje trivest på sin nye stad, og dermed søkjer heimover. Den vertikale halen strekk seg mot himmelen og lagar vertikale liner. Labbane er i rørsle, og vi anar at noko skal skje.

Etter litt om og men, fekk eg katten i midtstilt posisjon:


Som de ser; ein midstilt katt i eit midstilt bilete. Kan ein få det betre? Motivet er plassert i midten av biletet, og verkar nøgd med tilveret.

Tredjedelsregelen, eller det gylne snitt, er ofte ein grei regel for å gi fokus rundt hovudmotivet. En nyttar seg då av to vassrette og to loddrette strekar. Det er ei vinning om ein klarer å stille desse strekane etter formene i biletet. I kryssingspunktet mellom strekane er det også lurt å plassere eit motiv. F.eks. katten min, Kvitebjørn. Eg lasta biletet opp i Picasa kontoen min, som synkroniserte det vidare til Picnik-kontoen min. Der kunne eg skjere biletet, og tilpasse det etter tredelingsregelen. Dette såg slik ut:


Som de ser går den nedste vassrette lina med treverket og kjem i kryssing ved snuten (har kattar snutar, eller er det berre hundar?) til katten. Den øvre vassrette lina går langs øyrene til han. Hovudmotivet er då plassert i to kryssingspunkt. Den høgre loddrette lina følger treverket nedover. Hovudmotivet fylg denne lina heilt ned.

Produktet såg slik ut:


outside my house there was a kitty
this kitty was a little pitty
white
otherwise
it was giant
watch out
you mice

Hovudmotivet kjem i dette biletet meir fram pga at det er nærbilete. På grunn av tredelingsregelen vil det også vere lettare for auga å dale på hovudmotivet. Eller? Eg ser og ser, men vert ikkje heilt klok. Kom gjerne med kommentarar på kva bilete som er til det beste for hovudmotivet.

Det er verdt å merke seg at mange pikslar nok har godt tapt i redigeringsfasen og jpg-behandlinga. Dette kan ein sørge over, og kanskje prøve ut eit raw-format neste gong. Eg trykte også på auto-fix-knappen i Picnik for å gjere min kjære modell litt meir appellativ; rette litt på pels og hale.

Av komposisjonsmessige trekk ved dette biletet brukte eg som sagt "auto-fix". Denne fiksar på biletet automatisk med digital intelligens og kunnskap om bilete. Eg brukte i tillegg "crop"-funksjonen/skjeringa av biletet.

Andre komposisjonsmessige funksjonar kan også gjere si nytte i å lage eit kunstverk. Eg laga kunstverket, kirsebæra på toppen av kaka, på dette biletet ved å nytte meg av "colours"/fargesetjing. Her ser du sluttresultatet og eit dikt til biletet:


In 1776
a cat used to look like this
In the old antique
they just shopped in boutiques

© Copyright. Kim-Daniel productions2009. All rights reserved.

tirsdag 29. september 2009

Digitale tekstar og plagiat - Ei utfordring i skulen?

I utviklinga som internett har gjennomgått dei siste 10-15 åra, har plagiat kome mykje meir på dagsorden for ein lærar. Når elevane arbeider med oppgåver, skriv digitale tekstar og har tilgong til internett, må ein som fagansvarleg stille spørsmål vedrørande eleven har brukt eventuelle kjelder på rett måte.

Dette er inga lett oppgåve. Som lærarvikar ved ein ungdomsskule opplevde eg sjølv at ein elev vart tatt for plagiat og fjusk ved ein skriftleg tentamen. Eleven hadde skrive ut ein tekst frå internett på førehand, og kopierte den. For lærarar som ikkje har tenkt så mykje på denne problematikken, kjem slike meldingar som eit spyd i eigen refleksjonspraksis. Men i dette tilfelle, takka vere årvakne lærarar, vart ugjerninga oppdaga.

I dag er det utvikla plagieringskontrollprogram som lærarar kan nytte seg av i vurderingar av elevarbeid. Eit døme på dette er Ephorus. Dette programmet baserer seg på å søke gjennom internett for å kontrollere om eit dokument er eit kopiert eller om det er avsnitt som er direkte kopiert. Programmet finst i gratisversjon og i betalingsversjon. Sistnemnte, er betre og meir omfattande.

Slike programma er sjølvsagt ikkje nok for å kunne gjere omfattande avgjersler, som til dømes å gi ein elev stryk med grunnlag i fjusk. Men det kan vere eit hjelpemiddel og verkty for læraren.

Læraren har ei avgjerande rolle i å verne om lova om opphavsrett for skapte åndsverk jf. Åndsverklova § 1. Dette må takast på alvor. Samstundes må det vere grenser for kor strengt læraren skal handheve lova. Kan elevane klare å suge alt frå eige bryst?

Læraren bør gi retningslinjer for korleis elevane skal nytte seg av kjelder på internett og informere om kor alvorleg plagiat er. På denne måten vert elevane merksame på problematikken. Dette må ein kunne seie er ein føresetnad for å drive plagieringskontrollar.

----------------------------------------------------------------------

Litteratur:

Ephorus, (URL: http://www.ephorus.no/start - Lesedato: 29.09.09)

Blogg om plagiat, (URL: http://infodesign.no/2007/03/legitimerer-teknisk-plagiatkontroll-en.htm? - Lesedato: 29.09.09)

Åndsverklova, (URL: http://www.lovdata.no/all/hl-19610512-002.html - Lesedato: 29.09.09)

Skulerelaterte læringsressursar på internett

I denne oppgåva skal vi reflektere litt rundt skulerelaterte læringsressursar på internett. Eg tek for meg Gyldendal Multi, og avgrensar meg til den nettportalen, pga. antal ord i bloggen. På denne måten kan ein gå djupare i den aktuelle nettsida.

Før vi tek til på teksten, er det nødvendig å definere sentrale omgrep i bloggen.

Hypertekstualitet: tyder over, og er ein måte å strukturere ein tekst på. Tekst heng saman med anna tekst. Ofte skifter pila seg til ”hansken som peiker” når ein flyttar pila over ein hypertekst. Dette indikerer på at ein kan klikke på teksten, og kome vidare til ei ny side med meir tekst. Også omtala som hyperkopling.

Intertekstualitet: tyder interaksjon, vekselspel eller samspel med noko eller nokon. I vår samanheng vert det særleg brukt om forholdet mellom eleven og datamaskina eller programvaren. Samspelet kan tolkast som stimulus-respons, slik vi kjenner den i behaviorismen i pedagogikken.

Multimedialitet: Multimediale tekstar nyttar fleire medium for å få fram bodskapen sin. Tekst, bilete og lyd er alle like viktige for å få den fullstendige bodskapen sin ut.

Vi skal no sjå at desse omgrepa ofte er knytte saman når det gjeld skulerelaterte læringsressursar på nettet.
Gyldendal sine læringsressursar for Multi, læreverket i Matematikk, finn vi på denne internettsida:
http://www.gyldendal.no/multi/ .

Multi sine nettressursar er laga etter ”Bok+nett-prinsippet”. Det vil seie at dei følgjer læreboka sin struktur, og er inndelt etter trinn og kapittel. Det er veldig positivt når lærebøker har eigne ressursar på nettet, som samsvarar med det som står i bøkene. For elevane som nyttar læreverka, vil oppleve at det er mykje likt i framgangsmåten som vert nytta på nett. Dei vil på den måten få eit større grunnlag for å kunne få eit best muleg læringsutbytte. På denne måten vil også terskelen mellom å nytte skriveboka, eller datamaskina, bli mindre. Vi ser på denne måten at det har positive verknadar for den femte grunnleggande dugleiken i Kunnskapsløftet; ”å kunne bruke digitale verkty” (LK06).

Nettportalen er strukturert etter hypertekstualitetsprinsippet. Ein kan klikke på dei ulike klassestega. Å ordne vanskegrada etter klassesteg er på mange måtar gunstig. Då rotar ikkje elevane seg vekk på oppgåver som er vanskelegare enn evnene eller føresetnadane deira. I staden finn alle oppgåver på sitt nivå, lette og meir utfordrande. Vi kan på denne måten sjå at nettstaden er i tråd med idealet om tilpassa opplæring, som Opplæringslova snakkar om (Oppl.l., 1998:paragraf 1-2).

På nettstaden til Gyldendal Multi, føregår det eit samspel mellom eleven og matematikk-programmet. Om eleven svarar rett, får han tilbakemelding om det. Om det er feil, får han vite at han må prøve igjen. Vi ser at det heng saman med ”stimulus-respons” læringa som behaviorismen skildrar.

Når det gjeld multimodalitet nyttar ikkje Gyldendal Multi lyd. Vi finn i staden eit aktivt samspel mellom tekst og bilete. Teksten til oppgåvene vert konkretisert med ulike bilete, som til dømes hundrelappar, terningar og meir. At det ikkje vert nytta lyd, kan vere for å ikkje forstyrre elevane si hauderekning, eller forvirre. Det kan vere pedagogiske grunnar: å minimalisere støy i klasseromet. Samtidig veit vi at elevane kan nytte headset, slik dei ikkje forstyrrar andre. Likevel kan nokre elevar verte ”oppildna” av å høyre for mykje lyd. Ein annan grunn til at Gyldendal Multi ikkje nyttar lyd, kan rett og slett vere at dei ikkje har hatt midlar eller ressursar til det. Gyldendal Multi er eit innovativt og nyskapande grep i ei ny og stadig meir digital røynd. Det er inspirerande å sjå kor mykje progresjon det er gjort i det digitale, frå då eg sjølv var ung på 90-talet, og vi skreiv alfabetet i eit DOS.

Alt i alt vil eg konkludere med at Gyldendal Multi er ein svært nyttig ressurs som lærarar bør ta seg i nytte av. Å nytte ulike arbeidsmåtar er eit varierande inngrep som læraren kan ta seg i nytte av for at elevane skal lære mest muleg. Vi veit også at elevar har ulike læringsstilar. Derfor kan det vere nyttig å ikkje berre bruke tradisjonell tavleundervisning på matematikken.

Samspelet og vekselverknaden som hyperteksten og programvaren tilbyr, teftar slik også på dei sosiokulturelle læringsteoriane, som ser på læring som eit aktivt samspel mellom noko eller nokon.


----------------------------------------------------------------------

Litteratur:

Gyldendal, Multi, 2009: (URL: http://www.gyldendal.no/multi - Lesedato: 29.09.09)
Utdanningsdirektoratet, 1998: URL: http://www.skoledata.net/Lover/Opplaringslova/opl-00.htm - Lesedato: 29.09.09)
Kunnskapsløftet, 2006: URL: http://www.udir.no/Artikler/_Lareplaner/Den-generelle-delen-av-lareplanen/ - Lesedato: 29.09.09)

fredag 18. september 2009

Data-ansvarleg i grunnskulen

Data-ansvarlige, øvingsoppgåve 3 samling

· Før var det slik at data-ansvarleg hadde ansvar for det driftsmessige og at systemet var "oppe og gikk".

· No har den data-ansvarlege gått meir over til å bli IKT-rettleiar. Han skal gi elevane kompetanse til å kunne bruke det digitale verktøy på ein hensiktsmessig og fornuftig måte.

· Vi ser at den data-ansvarlege har sjølvsagt også ansvar for det driftsmessige, men fokuset har blitt meir retta mot det å vere rettleiar.

· Det varierer veldig frå skule til skule kor store tildeling av ressursar ein IKT-lærar kan få. På små skular er det ikkje alltid ein like tydeleg data-ansvarleg med stor kompetanse, som kanskje mange ungdomsskular har.

Kim-Daniel, Øyvind, Rune og Kristian.


Gresk oversettelse for nett-studentar:

Δεδομένα διαχειριστές επίλυση εργασία 3 συλλογή

Πριν · ήταν έτσι τα στοιχεία-συντονιστής ήταν υπεύθυνη για τη λειτουργική και το σύστημα ήταν «σύσταση και τη λειτουργία».

· Οχι, τα δεδομένα-υπεύθυνη προχωρήσει περισσότερο από το να γίνει η ΤΠΕ σύμβουλος. Θα παρέχουν στους φοιτητές δεξιότητες για να είναι σε θέση να χρησιμοποιούν τα ψηφιακά μέσα σε ένα κατάλληλο και λογικό τρόπο.

Bullet Βλέπουμε ότι τα δεδομένα-ιδιοκτήτης σελίδα έχει, φυσικά, επίσης υπεύθυνη για τη λειτουργική, αλλά το επίκεντρο ήταν περισσότερο προσανατολισμένη προς το να είναι ο επιβλέπων.

Συλλογικό Όργανο θα διαφέρει σημαντικά από σχολείο σε σχολείο του μεγέθους της κατανομής των πόρων ΤΠΕ δάσκαλος μπορεί να πάρει. Σε μικρά σχολεία, δεν είναι πάντα εξίσου εμφανή στοιχεία-υπεύθυνος με μεγάλη εμπειρία, όπως ίσως πολλά σχολεία νεολαίας.

Kim-Δανιήλ, Øyvind, Rune και Kristian.

Etiketter

1: øvingsoppgåve 1 (1) 2 øvingsoppgåve 2 (1) 9.2 øvingsoppgåve (1) A3 (1) audacity (1) beskjering av bilete (1) betre vurderingspraksis (1) bilete (4) blogg (1) bloggeruploader (1) cloud computing (1) data-ansvarlig (1) del av gruppeoppgåve (1) del og bruk (1) Design (1) digital (1) digital arena (3) digital kompetanse (2) digital kompetanse og vurdering (1) digital mobbing (1) digital plattform (1) digitale (1) digitale mapper (1) digitale tekstar (2) digitalplattform (2) DKL101 (12) DKL102 (16) DKL103 (11) DKL104 (12) dream team (1) Endring (3) forms (1) geotagging (1) google nettstad (1) google-skjema (1) gratisprinsippet (1) Gruppe2 (2) gruppeoppgåve (2) gylne snitt (1) Hensyn (1) Informasjonskompetanse (1) Informasjonskompetanse 2 (1) Informasjonskompetanse 3 (1) Kompetanseutvikling (1) komposisjon (1) kontrast (1) kontrastar (1) kutting av bilete (1) kvitebjørn (1) lenke (1) LMS vs. PLE (1) lyd (1) Lydproduksjon (1) Lydproduksjon 2 (1) læringsmiljø (2) Mappeoppgåve 1 (1) Mappeoppgåve 3 (1) Martin Luther King Jr. (1) media (1) mediedanning (1) Mediedidaktikk (1) mediepedagogikk (1) Medieproduksjon (1) midtstilt (1) mindomo (1) motiv (1) Nettavis (2) oppgåve 1 (1) oppgåve 2 (1) oppgåve 3 (1) opphavsrett (1) personvern (1) philippa lee (1) photosession (1) picasa (2) picnik (1) Podbean (1) produsering (1) Prosjektarbeid (1) publisert (1) redigering (2) refleksjon (1) rekneark (2) rekneark 2 (1) RusCast (1) Samling1 (1) sammensatte tekster (1) sjølvfotografert (1) slott (1) solnedgang (1) sosial web (3) splash (1) strategi og planarbeid (3) studentundersøking (1) sveits (1) sølepytt (1) tango (1) tankekart (1) Tekst (2) tenkeverktøy 1 (1) Tenkeverktøy 2 (2) Test (1) TPO (1) tredjedelsregelen (2) Trollcast (1) Ungdom (1) verkty (1) verktøy (1) Videoproduksjon (3) Vilkår for endring 2 (2) vurdering av basisdugleikar (1) øvingsoppgave 3 (1) øvingsoppgåve (9) øvingsoppgåve 1 (6) øvingsoppgåve 2 (2) øvingsoppgåve 3 (2) øvingsoppgåve 3b (1) øvingsoppgåve 4 (1) øvingsoppgåve 9.1 (1) øvingsoppgåve samling 2 (1) Øvingsoppgåver (3)